Hướng dẫn điều trị viêm phổi do vi khuẩn không điển hình ở trẻ em

Viêm phổi là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp nguy hiểm thường gặp ở trẻ nhỏ. Trong số các tác nhân gây bệnh, có khoảng 20–30% trường hợp bắt nguồn từ "vi khuẩn không điển hình". Khác với vi khuẩn thông thường, nhóm này có cấu trúc đặc biệt là không có vách tế bào, khiến việc chẩn đoán qua xét nghiệm thông thường trở nên khó khăn.
Xem thêm tại: https://www.acare.abbott.vn/dieu-tri-viem-phoi-do-vi-khuan-khong-dien-hinh-cho-tre-em/
Theo PGS.TS.BS Lê Thị Hồng Hanh, ba chủng vi khuẩn không điển hình phổ biến nhất bao gồm Mycoplasma pneumoniae (chiếm đại đa số với 55–70%), Chlamydia pneumoniae và Legionella. Tuy nhiên, phụ huynh không nên quá lo lắng vì bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị đúng cách.

1. Nhận diện triệu chứng bệnh ở trẻ
Không rầm rộ ngay từ đầu, viêm phổi do vi khuẩn không điển hình thường diễn tiến khá âm thầm và từ từ. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý lịch trình tiến triển bệnh của con:

• Những ngày đầu: Trẻ chỉ có biểu hiện sốt nhẹ, mệt mỏi nhẹ và ho khan, rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường.
  
  
• Sau 3–7 ngày: Triệu chứng bắt đầu chuyển nặng rõ rệt. Trẻ sốt cao liên tục, ho nhiều và xuất hiện ho có đờm. Trẻ lớn có thể tự than đau ngực, khó thở hoặc nhức đầu.
  
  
• Triệu chứng đi kèm khác: Một số bé có thể bị nổi ban trên da, đau viêm khớp hoặc gặp các rối loạn về tiêu hóa.
  

2. Nguyên tắc chọn kháng sinh và phác đồ điều trị
Điểm mấu chốt trong điều trị viêm phổi do vi khuẩn không điển hình là phải chọn đúng loại kháng sinh. Do vi khuẩn không có vách tế bào, các loại kháng sinh thông thường như nhóm Beta-lactam hoàn toàn vô tác dụng. Bác sĩ buộc phải dùng các nhóm thuốc có khả năng ức chế quá trình tổng hợp protein hoặc ADN của vi khuẩn.

• Nhóm Macrolid (Lựa chọn ưu tiên hàng đầu): Đây là nhóm thuốc an toàn và phù hợp nhất cho trẻ em nhờ ít tác dụng phụ. Bác sĩ thường chỉ định một trong các loại thuốc sau:
  
  • Azithromycin: Liều 10 mg/kg/ngày, dùng liên tục từ 3–5 ngày.
    
    
  • Clarithromycin: Liều 15 mg/kg/ngày (chia làm 2 lần uống), dùng từ 7–10 ngày.
    
    
  • Erythromycin: Liều 30–40 mg/kg/ngày (chia làm 3–4 lần uống), dùng từ 7–10 ngày.
    

Phần lớn trẻ nhỏ đều đáp ứng tốt, giảm sốt và khỏi bệnh sau khi dùng Macrolid đúng liều lượng.

3. Xử lý khi trẻ kháng thuốc (Không đáp ứng với Macrolid)
Trong thực tế lâm sàng, có một số trường hợp trẻ rơi vào tình trạng kháng thuốc. Nếu sau 48–72 giờ uống Macrolid mà trẻ vẫn sốt cao, triệu chứng không thuyên giảm, tổn thương phổi nặng hơn hoặc xét nghiệm phát hiện vi khuẩn mang gen kháng thuốc, bác sĩ sẽ thay đổi phác đồ:

• Nhóm Tetracyclin (như Doxycyclin) hoặc Quinolon: Sẽ được cân nhắc để thay thế.
  
  
• Lưu ý nghiêm ngặt: Nhóm Tetracyclin tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới 8 tuổi, còn nhóm Quinolon cũng chỉ được cân nhắc hạn chế ở những trẻ lớn để đảm bảo an toàn cho sự phát triển của trẻ.
  

Khi thấy con có dấu hiệu ho sốt kéo dài, cha mẹ cần đưa trẻ đến các bệnh viện chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh tự điều trị tại nhà, tránh nguy cơ làm vi khuẩn kháng thuốc và khiến bệnh tình của trẻ nghiêm trọng hơn.