Cẩm nang cho cha mẹ: Nhận diện nguyên nhân và dấu hiệu sốt cao ở trẻ nhỏ

Sốt là một trong những tình huống phổ biến nhất khiến các bậc phụ huynh lo lắng, mất ăn mất ngủ. Tuy nhiên, theo TTƯT.BSCKII. Nguyễn Minh Tiến (Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố), sốt thực chất là một phản ứng tự nhiên và có lợi, cho thấy hệ miễn dịch của trẻ đang tích cực hoạt động để chống lại các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn hay virus. Dù vậy, nếu trẻ sốt quá cao mà không được xử trí đúng cách, các biến chứng nguy hiểm như co giật hoàn toàn có thể xảy ra.

Xem thêm tại: https://www.acare.abbott.vn/nguoi-cao-tuoi-kem-tieu-hoa-thi-phai-lam-sao-phan-1/

PGS.TS.BS Lâm Việt Trung​

Làm sao để xác định chính xác trẻ bị sốt?
Nhiều cha mẹ có thói quen dùng tay sờ vào trán, nách hoặc bụng của con để đoán bệnh. Cách này có thể giúp cảm nhận được thân nhiệt của trẻ nóng hơn bình thường nhưng không thể đưa ra con số chính xác.

Trẻ được xác định là có sốt khi nhiệt độ đo ở nách vượt quá mức 37,5°C. Để có kết quả chuẩn xác nhất, phụ huynh nên sử dụng các loại nhiệt kế chuyên dụng như nhiệt kế thủy ngân, nhiệt kế điện tử, nhiệt kế đo trán hoặc tai. Tùy thuộc vào độ tuổi và tình huống cụ thể của trẻ, các bác sĩ thường khuyến khích đo nhiệt độ ở các vị trí như tai, nách hoặc hậu môn.

Những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sốt cao
Đằng sau một cơn sốt cao có thể là rất nhiều nguyên nhân khác nhau, từ nhẹ đến nặng:

• Nhóm bệnh nhẹ và vừa: Phần lớn trẻ sốt là do nhiễm siêu vi (virus) hoặc nhiễm khuẩn thông thường gây viêm mũi họng, viêm đường hô hấp trên.
  
  
• Nhóm bệnh nguy hiểm: Sốt cao cũng có thể là triệu chứng cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng cần can thiệp y tế khẩn cấp như viêm phổi, viêm não, viêm màng não, nhiễm trùng huyết, nhiễm trùng đường tiết niệu.
  
  
• Các bệnh truyền nhiễm thường gặp: Sốt xuất huyết, sởi, hay tay chân miệng cũng là những thủ phạm phổ biến khiến trẻ sốt cao liên tục.

Dấu hiệu đi kèm và triệu chứng cha mẹ cần đặc biệt chú ý
Khi cơn sốt ập đến, trẻ thường có biểu hiện ớn lạnh hoặc lạnh run trước đó, hoặc đột ngột sốt cao dù vài giờ trước vẫn vui chơi khỏe mạnh. Bên cạnh việc theo dõi nhiệt độ, cha mẹ cần quan sát kỹ các biểu hiện đi kèm để nhận diện vùng cơ thể đang bị tổn thương:

• Đường hô hấp: Ho, sổ mũi, đau họng.
  
  
• Hệ tiêu hóa: Đau bụng, nôn ói, tiêu chảy.
  
  
• Hệ thần kinh: Nhức đầu, đau nhức mình mẩy, giật mình chới với, rối loạn tri giác.
  
  
• Hệ tiết niệu: Tiểu dắt, tiểu khó, tiểu đau.
  
  
• Bệnh da liễu/truyền nhiễm: Xuất huyết dưới da, phát ban đỏ, hoặc nổi mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân, mông, gối.

Đặc biệt, tình trạng sốt cao có thể kích hoạt các cơn co giật, thường gặp nhất ở nhóm trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi trong vòng 24 giờ đầu tiên phát sốt. Đây là tình huống nguy cấp khiến nhiều cha mẹ hoảng sợ, cần được xử lý bình tĩnh và đúng cách.

Khi nào nên đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Nếu trẻ mới sốt ngày đầu tiên, tinh thần vẫn tỉnh táo, ăn uống và vui chơi bình thường, cha mẹ hoàn toàn có thể tự theo dõi con tại nhà và cho uống thuốc hạ sốt theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.

Tuy nhiên, đừng chần chừ mà hãy đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế nếu gặp các trường hợp sau:

• Trẻ đã sốt sang ngày thứ hai và có xu hướng kém đáp ứng với các loại thuốc hạ sốt thông thường.
  
  
• Trẻ bắt đầu xuất hiện bất kỳ triệu chứng đi kèm nào kể trên (ho, ói, phát ban, giật mình...).

Việc thăm khám trực tiếp và làm các xét nghiệm kịp thời sẽ giúp các bác sĩ tìm ra chính xác nguyên nhân, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng và giúp trẻ nhanh chóng hồi phục.