Đặt mục tiêu "không thực tế" - hay là ta đang dùng sai công cụ?

Cuối năm ngoái, một đồng nghiệp nói với mình: "Tao đặt mục tiêu kỹ lắm mà năm nào cũng trượt."

Mình hỏi lại: kỹ là kỹ kiểu gì?

"Viết ra hẳn hoi, cụ thể rõ ràng, deadline đàng hoàng."

Nghe có vẻ đúng. Nhưng cuối cùng vẫn trượt - không phải vì thiếu kỷ luật, không phải vì không cố. Mà có thể vì cái framework ta đang dùng chưa đúng chỗ.

Framework không sai - nhưng ta có thể đang dùng nó sai mục đích
SMART là công cụ cực kỳ phổ biến trong quản trị dự án - Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound. Ra đời từ 1981, được George T. Doran thiết kế để áp dụng cho môi trường tổ chức.

Vấn đề là: nhiều người đưa nguyên framework doanh nghiệp vào mục tiêu cá nhân mà không điều chỉnh.

Kết quả: mục tiêu đạt được hết tiêu chí kỹ thuật, nhưng không có lực kéo cảm xúc. Ta làm vì nó "đúng" - không phải vì nó có ý nghĩa thật sự với mình.

Điều mà SMART không đo được
SMART đo được tính khả thi. Nhưng không đo được tính thật của mục tiêu - liệu đây có thực sự là thứ mình muốn, hay chỉ là thứ mình nghĩ mình nên muốn?

Trong kỹ thuật, ta có khái niệm "over-specification" - spec quá chặt đến mức giết chết flexibility. Đặt mục tiêu cá nhân quá kỹ thuật đôi khi cũng vậy: nó khóa ta vào con đường đúng về mặt logic, nhưng sai về mặt bản ngã.

Trang web mình đọc gần đây phân tích khá sâu về điểm này - SMART không phải máy gia tốc, mà nên là bộ lọc. Xem thêm tại đây nếu muốn tham khảo góc nhìn đó.

Thực tế trong team kỹ thuật
Mình để ý một pattern: những người đặt được mục tiêu và thực sự hoàn thành thường không phải người viết framework chuẩn nhất - họ là người biết tại sao mình muốn đạt nó.

Cái "Why" đứng trước mọi framework. Framework chỉ là công cụ triển khai sau khi Why đã rõ.

Đạo Đức Kinh có câu: "Tri nhân giả trí, tự tri giả minh" - biết người là thông minh, biết mình mới là sáng suốt.

Trước khi hỏi "mục tiêu này đo lường được không?" - có lẽ đáng hỏi: "mục tiêu này thật sự là của mình không?"

Còn anh em trong thread - năm nay có ai đặt mục tiêu theo kiểu gì khác không? Hay vẫn đang thử SMART?